Słodko i wytrawnie

Finansjerki, czyli pyszny sposób na wykorzystanie nadmiarowych białek jajek. Wiele wypieków ma w składzie tylko żółtka - co zrobić z białkami? Wyrzucić? Ja je zamrażam z przeznaczeniem do późniejszego wykorzystania. Można je mrozić i przechowywać w małych słoikach albo pojemnikach; ja wlewam je do miseczek i wstawiam do zamrażalnika, a kiedy już są zamrożone - wyjmuję z miseczek i przekładam do woreczków, po czym natychmiast wkładam z powrotem do zamrażalnika. W ten sposób zajmują mniej miejsca, niż zajmowałyby razem ze słoiczkami, a poza tym odzyskuję miseczki i nie muszę używać jednej na każdą porcję białek. Większość z tych zamrożonych białek zużywam później do finansjerek; już do upieczenia małej porcji potrzebnych jest dość dużo.

Zaczęłam od tego, że dzięki pieczeniu finansjerek nie marnują się białka, ale nie chciałabym, żeby to brzmiało jak, jakby to była jedyna zaleta tych wypieków! Warto zapoznać się z finansjerkami przede wszystkim dlatego, że są bardzo, bardzo dobre. Jaki mają smak? Migdałowo-maślany. Ich podstawą są zmielone migdały i tylko niewielka ilość mąki. Zawierają też beurre noisette ("orzechowe masło"), czyli stopione i podgotowane aż do lekko brązowego koloru masło, od którego zostało oddzielone wytrącone białko. Będą więc smakowały przede wszystkim osobom, które lubią migdały i maślane wypieki. Z mojego doświadczenia wynika, że smakują prawie wszystkim. Dotychczas trafiłam na tylko jedną osobę, której finansjerki nie przypadły do gustu - była to osoba, która nie przepada za migdałami. Wiele osób dopytuje, skąd się bierze oryginalny smak finansjerek, nie są bowiem w stanie rozpoznać, co jest w składzie. A to właśnie z powodu beurre noisette, którego się raczej w Polsce nie stosuje (ja nigdy wcześniej do niczego go nie używałam), a które ma posmak lekko orzechowy oraz z powodu białek jajek, które rzadko są stosowane do wypieków z pominięciem żółtek - o wiele rzadziej w każdym razie, niż żółtka bez białek. Dlatego też, pomimo, że na moich zdjęciach są finansjerki upieczone w foremkach do muffinek, zapewniam, że są czymś zupełnie od muffinek innym - to zupełnie inny smak i zupełnie inna struktura. Spieczone na złoto na zewnątrz i miękkie w środku - to również stanowi o ich uroku.

Podobno nazwa "financiers" pochodzi od foremek, w których powinno się te ciastka piec - foremki te nadają im podłużny kształt, tak że wypieki wyglądają jak sztabki złota. Ja nie mam specjalnej formy do finansjerek, dlatego używam foremek do muffinek. Ściśle biorąc, preferuję foremki do minimuffinek, bo jestem zdania, że finansjerki nie powinny być zbyt duże. Zawierają, jak zostało wspomniane, dużo masła i migdałów, są więc raczej tłuste i ciężkie. Dodajmy też, że są bardzo słodkie. Są pyszne, ale moim zdaniem najbardziej się je docenia, jedząc w małych porcjach. Trochę lekkości nadaje im zresztą dodatek owoców. Ja osobiście preferuję gruszkę. Jeśli ktoś się obawia nadmiaru słodyczy, niech lepiej wybierze kwaskowate owoce - wiśnie albo porzeczki. Wracając do kwestii foremek, używam do nich papierowych papilotek, bo bez nich trudno mi wydobyć gotowe wypieki, nie uszkadzając ich. Zapewne dobrze też sprawdzą foremki z silikonu.

Zdjęcie pod tytułem "Finansjerka nad Czarnym Stawem" znane również jako "Finansjerka na krawędzi". Upiekłam dla męża finansjerki na wyprawę w góry, a on mi w zamian przywiózł zdjęcia.

Z poniższych składników wychodzi mi dziesięć finansjerek upieczonych w standardowej wielkości foremkach na muffinki albo dwadzieścia parę finansjerek upieczonych w foremkach do minimuffinek.

http://forthebodyandsoulpl.blogspot.com/2009/03/finansjerki-z-czerwonymi-porzeczkami.html

Prezentuję moje tegoroczne ozdoby na choinkę, być może będą dla kogoś inspiracją. Pierniczki zostały upieczone z przepisu na szwedzkie pepparkakor, przepis i zeszłoroczne moje dzieła są tutaj.

Tym razem zdecydowałam się na biało-turkusową kolorystykę; witrażyki są z miętowych landrynek. Żeby zrobić takie witrażyki, należy pokruszyć landrynki i po wykrojeniu pierniczków wypełnić landrynkami wycięte otwory. Należy użyć papieru do pieczenia. Te ozdoby piekłam w niższej temperaturze, niż podaje przepis, ale za to dłużej, żeby landrynki zdążyły się rozpłynąć. Ustawiłam temperaturę na 150 °C i wstawiłam pierniczki do piekarnika na 11 minut. Oczywiście ten czas może się różnić w zależności od piekarnika, dlatego dobierając czas pieczenia, należy zwracać uwagę na to, kiedy pierniczki zaczynają się rumienić na brzegach - od tego momentu niewiele im trzeba, żeby się przesadnie spiekły, a więc należy je wyjąć. Tuż po wyjęciu z piekarnika landrynki są płynne, należy pozwolić im zastygnąć, a następnie ostrożnie odkleić od papieru.

Jeśli pierniczki z witrażykami będą przez jakiś czas przechowywane, a nie powieszone, warto przełożyć je papierem do pieczenia, żeby się ze sobą nie posklejały. Warto również trzymać je w szczelnym pojemniku. Landrynki łapią wilgoć z powietrza, dlatego po pewnym czasie witrażyki stają się lepkie, a potem - mogą zupełnie się rozpłynąć. Moje pierniczki po tygodniu wiszenia na choince mają lekkie zacieki z witrażyków - na szczęście tylko z tyłu; z przodu są nienaruszone. Są to dekoracje, które raczej nie będą służyć dłużej niż przez jeden sezon świąteczny. Mnie to nie przeszkadza - w przyszłym roku będę miała powód, żeby na nowo czerpać przyjemność z pieczenia i dekorowania.

Zamieszczam tutaj ten wpis bardziej po to, żeby pochwalić się dekoracją z masy cukrowej, niż żeby polecić przepis - chociaż przepis jest bardzo interesujący. Tort jest bardzo cytrynowy, kwaskowaty. Zdecydowałam więc, że jego wygląd zewnętrzny również powinien być... cytrynowy.

Jeśli chodzi o smak, tort dostał pochwałę od mojego męża, który oznajmił, że smakuje mu on nawet bardziej, niż tort czekoladowo-śmietankowy - a to duży komplement. Dla tortu. Ciasto jest więc na pewno godne polecenia, jednak tylko tym osobom, które bardzo lubią cytrynowy smak. Ja uznałam, że dla mnie tort wychodzi trochę zbyt kwaśny i dlatego do ponczu dodałam trochę cukru, chociaż w przepisie źdródłowym go nie było.

Ponieważ tort jest kwaskowaty, jego smaku nie zepsuła warstwa (bardzo słodkiej!) masy cukrowej - zresztą starałam się nałożyć bardzo cienką warstwę i to mi się udało. Pod tym względem więc wypiek nadaje się do ozdabiania masą cukrową. Nadaje się również z tego względu, że tortu nie trzeba pokrywać dodatkową warstwą kremu - krem w przepisie jest maślany i nie rozpuszcza masy. Tort ten nie jest jednak idealny do pokrywania masą cukrową, bo jest bardzo miękki - biszkopt jest mocno nasączony ponczem, krem również jest miękki - i z tego względu pod ciężarem masy lekko się zapadł na brzegach i stał się obły, co nie całkiem mi się podobało. Polecam dekorowanie tego tortu masą cukrową tego samego dnia, którego ma zostać podany. Tort jest dość wilgotny i jeśli zostawi się go z masą cukrową na noc, ona również staje się wilgotna. Nie rozpuszcza się, ale zmienia swój wygląd - zaczyna wyglądać trochę jak warstwa świeżego lukru. Co w zasadzie niekoniecznie musi być wadą i również może się podobać, ja jednak wolałam, kiedy te dekoracje miały świeży wygląd.

Na zdjęciu jest torcik o średnicy 15 cm; proszę zwrócić uwagę, że z przepisu powstaje wypiek o większej średnicy.

Przy okazji pieczenia tego tortu wypróbowałam zabawny przepis na "rzucany" biszkopt... Przepis nie zawiódł, biszkopt rzeczywiście wyszedł płaski jak stół, idealnie równy, co widać na zdjęciu. Są na nim widoczne dwa biszkopty, bo piekłam wtedy dwa torciki; jeden większy, drugi mniejszy.

Zastanawiam się, czy biszkopt udał się rzeczywiście dzięki zrzuceniu go z wysokości, czy też nawet bez tego byłby tak udany. Miałam wrażenie, że bez rzucania też byłoby dobrze... ale ponieważ piekłam go pierwszy raz, nie odważyłam się zrobić po swojemu. Jeśli będę go piekła po raz drugi, zaryzykuję i opowiem, jaki był efekt.

http://mojewypieki.blox.pl/2009/06/Tort-cytrynowy.html
http://mojewypieki.blox.pl/2009/06/Biszkopt-przepis-II.html

Od jakiegoś czasu szukałam przepisu, który pozwoliłby na zrobienie pierników nadających się na choinkowe ozdoby. Zależało mi na tym, żeby możliwe było rozwałkowanie ciasta na cienko i żeby ciastka nie wyrastały mocno, nie deformowały się. Wykorzystałam już dwa przepisy, ale nie byłam zadowolona - powierzchnia pierników po upieczeniu była nierówna. Dopiero przepis na szwedzkie pepparkakor przypadł mi do gustu. Ciasto wałkuje się bardzo dobrze i łatwo da się wykrawać ciastka o równych brzegach. Gotowe wypieki mają równą, gładką powierzchnię. Warto dodać, że są również bardzo smaczne. Użyłam do ich pieczenia melasy, żeby miały ciemny kolor, kontrastujący z białym lukrem. Trochę się obawiałam, jak to wpłynie na ich smak, bo inne ciastka z melasą, które dotychczas jadłam, nie smakowały mi. Te pierniczki smakowały mi jednak bardzo!

Bardzo dobrze sprawdziły się jako dekoracje choinkowe - nie deformują się na skutek wiszenia na choince, mięknąc. Jeśli jednak mają być przeznaczone do jedzenia, polecam przechowywanie ich w zamkniętej puszce, po jakimś czasie bowiem zaczynają wchłaniać wilgoć z powietrza, a najlepsze moim zdaniem są kruche, chrupiące.

Najpierw szereg zdjęć; przepis - na samym dole.

Tutaj można obejrzeć zdjęcia moich ozdób choinkowych z następnego roku.

http://mojewypieki.blox.pl/2009/11/Pepparkakor.html

W tym roku, piekąc pierniczki, stworzyłam też domek. Ściany, dach i podłogę upiekłam oczywiście każde z osobna, z tego przepisu na pierniczki. Okna mają szybki z landrynek; sposób ich zrobienia również jest podany w przepisie. Zrobiłam najpierw szablony z papieru, według których wycięłam kształty z ciasta. Być może nie jest to najlepszy przepis do takiego celu, ale jest wypróbowany i go lubię. Być może nie jest najlepszy, bo te pierniczki w czasie pieczenia rozrastają się do góry i na boki. Ściany zyskały więc obłe brzegi, które nie pasowały do siebie nawzajem i które częściowo obkroiłam. Pierniczki z tego przepisu mają też tendencję do mięknięcia (co oczywiście zwykle jest ich zaletą), więc konstrukcja domku może nie przetrwać zbyt długo. Chatki z piernika podobno mają krótkie życie właśnie ze względu na to, że miękną i zapadają się. Nie miało to dla mnie wielkiego znaczenia, bo najważniejszy był sam proces konstruowania domku. Mój domek jednak przetrwał jako dekoracja bardzo długo i bez uszczerbku na wyglądzie. Nie wygląda, jakby miał się zapaść. Być może dlatego, że grubo rozwałkowałam ciasto, ma więc mocne ściany.

Aktualizacja z roku 2011: po tym, jak został zrobiony, domek służył za dekorację przez jakiś miesiąc, może trochę dłużej, po czym został schowany. Moja mama postanowiła go przechować do następnych świąt. Teraz został rozpakowany i okazało się, że niestety nie wygląda już dekoracyjnie - landrynek nie można zbyt długo przechowywać, bo łapią wilgoć z powietrza i po dłuższym czasie rozpływają się. Tak się właśnie stało z szybkami w oknach - spłynęły, przez co ściany zrobiły się miękkie i chatka zaczęła się zapadać. Tak więc domek może stać całymi tygodniami (jak wspomniałam, myślę, że to zasługa tego, że ściany i dach są grube), ale jeśli ma szybki z landrynek, jest to dekoracja tylko na jeden okres świąteczny.

Budowa była świetną zabawą, w którą włączyło się więcej członków rodziny. Ściany i dach stawiałam wraz z mężem i bratem. Już wcześniej ozdobiłam je lukrem, tworząc ramy okienne. Musieliśmy postawić ściany (jak widać, została do tego celu użyta duża ilość lukru), a następnie poczekać trochę przed położeniem dachu, żeby lukier przynajmniej trochę zastygł. Rogi domu ustabilizowaliśmy też, podklejając je od środka trójkątnymi elementami z piernika, żeby zachowywały kąty proste i nie zapadały się do środka pod ciężarem dachu. Brat zrobił też choinki z piernikowych gwiazdek, łącznie z pracochłonnie ozdobionymi gwiazdkami na szczytach choinek. Autorem sesji zdjęciowej jest mój tata.

Jak widać na poniższym zdjęciu, domek ma dziurę w podłodze; dziura jest też w kartonie, na którym jest postawiony. Przez tę dziurę do domku jest wkładana lampka, a ściśle biorąc - lampka kładziona jest na stole, a domek jest stawiany tak, żeby lampka się w nim znalazła. Pewnie najbardziej romantycznie byłoby, gdyby w środku była zapalona świeczka. Obawiam się jednak, że świeczka podgrzałaby i rozpuściła witrażyki; zresztą domek musiałby mieć otwór w dachu lub ścianie. Światełko jest więc elektryczne (i to nawet nie jest żarówka, a jeszcze bardziej prozaicznie: to diody).

(a raczej tym razem - inspiracje)
http://przepisy.net/chatka-z-piernika/
http://www.mojegotowanie.pl/swieta/chatka_piernikowa
http://pieprzczywanilia.blogspot.com/2009/12/chatka-z-piernika.html